Minister Vincent Karremans (Infrastructuur en Waterstaat) heeft maandag in Barendrecht een nieuwe checklist voor ouders van jongeren met een fatbike gepresenteerd. Dat deed hij tijdens een grootschalige politiecontrole op fatbikes en e-bikes, waarmee tevens het startsein werd gegeven voor de landelijke campagne 't Kan hard gaan.

De zogeheten E-bike Reality Checklist moet ouders helpen te controleren of de fatbike van hun kind aan de regels voldoet en aanleiding geven om thuis het gesprek aan te gaan over verkeersveiligheid. Volgens het ministerie kunnen ouders daarmee bijdragen aan het voorkomen van ongelukken, boetes, schadeclaims en een strafblad.

Tijdens de controleactie richtte de politie zich op opgevoerde, ongekeurde en illegale fatbikes. De campagne, die op 15 juni van start gaat, roept ouders op om jongeren te wijzen op de risico's van roekeloos rijgedrag en te controleren of hun fiets niet is opgevoerd. Het motto luidt: "De politie controleert op straat, check jij de fiets van je kind thuis?"

Volgens Karremans neemt de overlast door fatbikes toe en stijgt ook het aantal ongevallen. "Jongeren die over de stoep scheuren of die vanuit nul met een gashendel keihard optrekken: heel veel mensen storen zich aan de overlast die fatbikes veroorzaken", zegt hij. De minister wijst erop dat het aantal gevallen van hersenletsel onder jongeren op een elektrische fiets sinds 2022 sterk is toegenomen.

Karremans benadrukt dat het kabinet werkt aan aanvullende maatregelen. Zo komt er volgens hem een minimumleeftijd voor fatbikes, krijgen gemeenten mogelijkheden om fatbikevrije zones in te voeren en wordt gewerkt aan een helmplicht voor jongeren tot 18 jaar op elektrische fietsen. Die helmplicht moet volgens de huidige planning op 1 september 2027 ingaan.

Aanleiding voor de campagne is onder meer onderzoek van bureau Muzus onder 140 jongeren met een fatbike of e-bike en twintig professionals. Daaruit blijkt dat jongeren de verkeersregels doorgaans kennen, maar toch risicovol gedrag vertonen door groepsdruk, zelfoverschatting of als reactie op negatieve opmerkingen van anderen.

Uit het onderzoek komt naar voren dat jongeren de fatbike vooral zien als een stoer vervoermiddel dat vrijheid biedt. Zij kunnen er relatief goedkoop grotere afstanden mee afleggen en vaak met meerdere personen tegelijk rijden. De risico's van opgevoerde fietsen en onvoldoende remvermogen wegen daarbij voor veel jongeren minder zwaar.

De checklist bevat praktische aanwijzingen voor ouders. Zo kunnen zij controleren of de maximumsnelheid niet hoger ligt dan 25 kilometer per uur en of een gashendel zonder te trappen niet harder gaat dan 6 kilometer per uur. Ook wordt geadviseerd de remmen regelmatig te controleren. Snel slijtage van remmen kan volgens het ministerie een aanwijzing zijn dat een e-bike illegaal is opgevoerd.

Brigadier Edwin van de Graaf noemt controleacties zoals die in Barendrecht een "reality check". Volgens hem worden ouders vaak verrast wanneer zij door de politie worden geïnformeerd dat de fatbike van hun kind illegaal is aangepast. "In de praktijk merken we dat die zich vaak rot schrikken; ze hebben geen idee dat de fatbike van hun kind illegaal is aangepast", zegt hij. Volgens Van de Graaf is het daarom beter om thuis preventief het gesprek aan te gaan dan te wachten op een telefoontje van de politie.